De RET maakte voor de ongewone voorziening een aftappunt aan een bovenleidingportaal van de Hoekse Lijn aan de Strandweg in Hoek van Holland. Aannemer Wallaard trok vanuit deze witte kast een stroomkabel naar een locatie 250 meter verderop. De aannemer werkte daar met een elektrische CAT 310 graafkraan aan de herinrichting van het 3 hectare grote voormalige Vafamilterrein als natuurgebied. Aan het einde van elke werkdag kon de elektrische kolos zijn lege 150kW accu laven aan de 32 Ampère lader.
Voor het project op het voormalige kampeerterrein voor militaire families was de hulp van de RET (de Rotterdamse Electrische Tram NV, een Nederlands vervoerbedrijf) een uitkomst. Eis van opdrachtgever gemeente Rotterdam was namelijk dat de herontwikkeling (deels) emissieloos zou gebeuren. Vanwege netcongestie kreeg de aannemer geen grootzakelijke aansluiting op het elektriciteitsnet, maar met OV-stroom lukte het alsnog. De RET ontwikkelde met Elektroline een omvormer die de 750 volt gelijkstroom uit de bovenleiding omvormt tot 400 volt wisselstroom.
Langste verlengsnoer
De opmerkelijke primeur is een rechtstreeks gevolg van de vergunning die de RET vorig jaar kreeg om stroom te leveren aan derden. Daarmee is ze de eerste OV-partij in Europa die dat mag. “Onze trams en metro’s verbruiken niet altijd alle beschikbare stroom, daarom werken we aan manieren om onze overcapaciteit slimmer te gebruiken. Zoals hier in Hoek van Holland, met een aansluiting voor opladen van bouwmaterieel”, aldus RET-directeur Linda Boot. “In feite is ons bovenleidingnetwerk het langste verlengsnoer van Rotterdam.”
Ons bovenleidingnetwerk is het langste verlengsnoer van Rotterdam”
Het openbaarvervoerbedrijf draagt met de innovatie bij aan vermindering van de netcongestie én kan bouwers uit de brand helpen. Bouwprojecten die dreigen stil te vallen door netcongestie kunnen in potentie vlot worden getrokken. Na de geslaagde pilot in Hoek van Holland is het de bedoeling dat de samenwerking tussen RET en gemeente Rotterdam zich de komende jaren uitbreidt. De ambitie is om laadpleinen voor groot- en kleinverbruik aan te sluiten op de OV-stroom, voor een uitstootvrije mobiliteit. Er wordt vooral gekeken naar laadpleinen bij metrostations, zoals het P+R Meijersplein. Momenteel onderzoekt de RET met simulaties hoeveel ze kan leveren vanuit de bovenleiding of de derde metrorail.
Click & go onderstation
Een tweede innovatie van de RET staat dicht bij de Erasmusbrug in hartje stad. Dit geprefabriceerde, click & go onderstation maakt snelle OV-uitbreiding mogelijk zónder nieuwe netaansluiting. Je zou er ook elektrisch materieel aan kunnen opladen.
De 20 ton zware ‘OV Energiebank’ werd door een mobiele kraan op zijn plek gehesen. Het compacte onderstation kan 750 kilowatt vermogen leveren. Daarvoor beschikt het over forse lithiumbatterijen. Deze laden op via de bovenleiding als er geen activiteit is op de tramlijn – pakweg 80 procent van de tijd. De ingebouwde elektriciteitspomp (inverter) levert de stroom weer af als er trams voorbijrijden.
De RET kan dankzij de slimme stroombuffer ‘spits mijden’ op het stroomnet. Het kan er ook de
frequentie van het aantal trams tijdelijk mee opvoeren, bijvoorbeeld bij een evenement in De Kuip. Uitbreiding van het leidingennet naar nieuwe woonwijken in Rotterdam-Zuid wordt ook veel eenvoudiger.
Op de tramlijn richting Beverwaard waren daarvoor twee traditionele stations nodig geweest, maar alleen al de inpassing van deze kolossen van 125 vierkante meter gaf hoofdbrekens Daadwerkelijke ingebruikname zou door netcongestie tot 2035 duren. Bovendien zouden ze 10 miljoen euro per stuk kosten, plus 10 miljoen euro voor verzwaring van bovenleidingen en portalen.
Compacte opzet
Het door Strukton Rail bedachte concept is veel voordeliger. Voor 9 miljoen euro moeten er in totaal zes OV Energiebanken en een reserve-exemplaar komen. De extreem compacte opzet is cruciaal voor het succes. Met een vloeroppervlak binnen de 15 vierkante meter volstaat een eenvoudige omgevingsvergunning. Dat scheelt veel tijd. Verder gebeurt onderhoud in de tramremise – de doos gaat gewoon op transport.
De ontwerpers konden daardoor onderdelen zoals explosievrije deuren en veiligheidsruimtes voor monteurs schrappen. Sleutelwerk gebeurt uitsluitend als de spanning eraf is.
In vergelijking zijn alle andere laadoplossingen in Nederland klein bier”
Strukton heeft grote verwachtingen van de innovatie, want veel Europese steden willen hun OV-net intensiever gebruiken. De werkplaats in Hengelo is al aan het opschalen voor serieproductie van verschillende types energiebank die nodig zijn voor de lappendeken aan stroomvoorzieningsvormen in het Europese openbaar vervoer.
Klein bier
De marktkansen worden nog groter als de energiebanken worden ingezet als laad-unit. Als de innovatieve doos zijn stroom krijgt van een onderstation van ProRail (1.800 volt) kan hij, bij een stroomsterkte van 4.000 ampère, zo’n 7,2 megawatt aan vermogen leveren, rekent Robert Galjaard van Strukton Rail voor. “Daar kun je een hele woonwijk of bedrijventerrein op laten draaien. Maar je zou ook grootschalig vrachtauto’s en bouwmaterieel kunnen opladen. Alle andere laadoplossingen in Nederland zijn in vergelijking daarmee klein bier."
Strukton wil samen met Caterpillar-dealer Pon Power en leasemaatschappij Nexrail laadvoorzieningen voor zwaar materieel gaan realiseren met behulp van energiebanken. Om te beginnen voor batterij-elektrische rangeerlocomotieven op de eigen 700 kilometer industriespoor. Maar laadsystemen voor ander zwaar materieel zijn de volgende stap.
